Książę Ostrogski, Mazepa i Szewczenko wrócili do Ławry: Mykoła Tomenko opowiedział, jak przez lata przywracano prawdziwą ukraińską historię świętego miejsca

Działacz społeczny i polityk Mykoła Tomenko opowiedział kadetom Narodowej Akademii SBU o tym, jak jego zespół przez wiele lat krok po kroku przywracał pamięć o Wielkich Ukraińcach w murach sakralnego zabytku. Od pierwszego filmu o Ławrze do pojawienia się pomników Szewczenki i Mazepy oraz odrodzenia nagrobka księcia Ostrogskiego — jak zmieniała się przestrzeń głównej świętości kraju.

Jak zaczął się powrót ukraińskiej historii do Ławry

Gdy wiele lat temu fundacja „Ridna Kraina” prowadziła akcję „7 cudów Ukrainy” i kręciła film o Ławrze Kijowsko-Peczerskiej, opinia publiczna zderzyła się ze smutną rzeczywistością: przestrzeń publiczna świętego miejsca prawie nic nie mówiła o prawdziwej ukraińskiej historii tego miejsca. Wtedy zespół Tomenki postanowił zająć się przywracaniem sprawiedliwości i upamiętnianiem Ukraińców, którzy budowali, finansowali i rozsławiali Ławrę.

„Kiedy nasz zespół Fundacji «Ridna Kraina» przeprowadził pierwszy etap ogólnonarodowej akcji «7 cudów Ukrainy» i nakręcił film o jednym ze zwycięzców — «Ławrze Kijowsko-Peczerskiej», okazało się, że przestrzeń publiczna Ławry w niewielkim stopniu przypominała o chwalebnej ukraińskiej historii tego sakralnego miejsca. Dlatego zajęliśmy się przywracaniem pamięci o Wielkich Ukraińcach, którzy budowali, finansowali i rozsławiali naszą Ławrę” — podzielił się Mykoła Tomenko podczas wykładu-wycieczki dla kadetów Narodowej Akademii SBU.

Od Tarasa Szewczenki do księcia Konstantego Ostrogskiego

Pierwszym zauważalnym krokiem w 2014 roku było ustawienie tablicy pamiątkowej Tarasowi Szewczence. Nad projektem pracowali rzeźbiarze Ołeś Sydruk i Borys Kryłow, a realizacja zamysłu stała się możliwa dzięki wysiłkom i środkom fundacji oraz wsparciu nieobojętnych ludzi.

W tym samym roku wystartował kolejny wielki międzynarodowy projekt — odnowienie nagrobka księcia Konstantego Ostrogskiego. Powołano ukraińsko-litewski komitet organizacyjny, na którego czele stanęli Mykoła Tomenko wraz z ówczesnym ambasadorem Republiki Litewskiej na Ukrainie Mariusem Janukonisem oraz kierownikiem rezerwatu Lubomyrem Mychajłyną. Fundacja „Ridna Kraina” sfinansowała stworzenie pierwszej makiety, a dalsze prace wsparli litewscy partnerzy oraz Fundacja „Korona Kniaziv Ostrozkykh” z Robertasem Gabulasem na czele. Pierwszą część pomnika otwarto w Soborze Uspieńskim jeszcze w 2021 roku, a obecnie trwają prace nad ukończeniem projektu.

Prawie 10 lat walki o pomnik hetmana Iwana Mazepy

Osobną kartą stało się upamiętnienie hetmana Iwana Mazepy — inicjatywę w tej sprawie zespół Tomenki zapoczątkował jeszcze w 2013 roku. Realizacja tego ważnego projektu rozciągnęła się na prawie dekadę.

Decydujący wkład w doprowadzenie sprawy do końca wniósł obecny szef Rezerwatu Maksym Ostapenko, za którego kierownictwa i przy aktywnej pomocy zespołu KNUBA na czele z rektorem Ołeksijem Dniprowem pomnik został wreszcie uroczyście odsłonięty 15 lipca 2026 roku.

Jak podkreślił działacz społeczny, na tym praca się nie kończy. W planach — uczczenie wielu innych ukraińskich mężów stanu, mecenasów i działaczy religijnych, dzięki którym Ławrę Kijowsko-Peczerską udało się zachować nie tylko dla Ukrainy, lecz także dla całego świata.

Źródło: Politeka